BIOS Nedir? BIOS Ayarları Nasıl Yapılır?

İster masaüstü bilgisayar isterseniz dizüstü bilgisayar kullanıyor olun, bilgisayarınızı ilk çalıştırdığınızda bazı görüntüler ve yazıların kısa süreliğine ekrana gelip ardından kaybolduğunu görmüş olabilirsiniz. Bilgisayarınızın “İsimsiz Kahramanı” olarak nitelendirebileceğimiz BIOS’tan izler olan bu görüntüler, bilgisayarınızın sistemine dair bazı bilgileri sizlere sunuyor. Peki, daha çok uzman bilgisayar kullanıcıları tarafından dile getirilen ve acemi bilgisayar kullanıcılarına, “BIOS ayarlarına sakın dokunma,” uyarılarındaki BIOS nedir ve BIOS ayarları nasıl değiştirilir?

BIOS Nedir Ne İşe Yarar?

Bilgisayar kullanıcılarının pek çoğunun “BIOS nedir?” sorusu eşliğinde merak ettiği ve İngilizce “Basic Input Output System” ifadesinin baş harflerinin kısaltması olan, Türkçesi, Temel Giriş Çıkış Sistemi anlamına gelen BIOS, temelde, bir bilgisayarın donanımını kontrol etmek için kullanılan bir yazılım olarak ifade ediliyor. Bilgisayarın açılması, işletim sisteminin yüklenmesi ve çeşitli donanım bileşenlerinin doğru şekilde çalışmasının sağlanması gibi birçok önemli işlemi kontrol eden ve bilgisayarın anakartı üzerindeki bir çipte yer alan BIOS ne işe yarar ya da BIOS nedir kısaca anlatmak, bu yazılımın maharetlerinin öğrenilebilmesine yardımcı olabilir.

• Power-On Self-Test (POST): Türkçeye, Açılışta Kendini Sınama şeklinde çevirebileceğimiz mekanizma, bilgisayarın açılmasıyla devreye giriyor. Bilgisayar açılışında BIOS başlıyor ve POST işlemini gerçekleştiriyor. POST, bilgisayarın çeşitli donanım bileşenlerini kontrol ediyor ve doğru şekilde çalıştıklarından emin oluyor. Şayet bir sorun tespit ederse, genellikle bir dizi uyarı sesi veya mesaj aracılığıyla size bilgi veriyor.
• Boot Loader: POST işlemi tamamlandıktan sonra BIOS, boot loader’ı (önyükleyici) çalıştırıyor. Bu işlem, bilgisayarın işletim sistemini yüklemek için hard diskten, SSD’den veya başka bir depolama cihazından gerekli dosyaları yüklüyor.
• Sistem Yapılandırma: BIOS, bilgisayarın sistem ayarlarını ve yapılandırmasını saklıyor. Bu, bilgisayarın saatini ayarlamak ya da belirli donanım özelliklerini etkinleştirmek ya da devre dışı bırakmak gibi hususları da içeriyor.
• Donanım İletişim: BIOS son olarak; işlemci, RAM, hard diskler, ekran kartları ve diğer donanım bileşenleri arasındaki iletişimi sağlıyor. Bu, tüm donanım bileşenlerinin birbiriyle düzgün bir şekilde çalışmasını mümkün kılıyor.

BIOS Ayarları Nedir ve Bu Ayarlar Nasıl Yapılır?

Özellikle son yıllarda BIOS özelliklerinin zenginleştirilmesi ve kullanıcı arayüzünün, fare imleciyle kontrol ve hızlı ayar değiştirme gibi olanaklarla daha konforlu hâle getirilmesi sayesinde BIOS ayarları, hemen her kullanıcı tarafından kolayca gerçekleştirilebiliyor. Ancak BIOS ayarlarında tam olarak hangi parametrelerin, ne işe yaradığını bilmek gerekiyor. Zira aksi hâlde bu parametreler bilinmeden BIOS ayarlarını değiştirmek, bilgisayarın çalışmasında ciddi sorunlara neden olabiliyor. Bu nedenle ne yaptığınızdan emin olmadıkça BIOS ayarlarını değiştirmekten kaçınmanız öneriliyor. Bilgisayarınızın belirli bir problemini çözmeye çalışıyorsanız ya da performans iyileştirmesi yapmayı hedefliyorsanız, öncelikle bir uzmana danışmanız tavsiye ediliyor. Şayet BIOS ayarlarını değiştirmeye karar verdiyseniz, bazı adımları izlemeniz gerekiyor.

Öncelikle bilgisayarınızı yeniden başlatmalısınız, ardından sistem kapanırken “Del”, “F2”, “F10” ya da “F12” tuşlarına seri şekilde basmanız, “BIOS setup nedir?” sorusunun da yanıtı olan BIOS ayarlarına giriş yapmanızı sağlıyor. Sonrasında açılan sayfadaki BIOS ayarlarını dikkatlice incelemeniz ve alt menüleri değerlendirerek yapmak istediğiniz işlemle ilgili sayfaya/alt menüye ulaşmanız bekleniyor. Ayarları, klavye ya da fare yardımıyla istediğiniz gibi değiştirdikten sonra “F10” tuşuna ya da menü sayfasındaki “Ayarları Kaydet ve Çık” benzeri bölümlere tıklamanız ve açılan yeni pencereyi onaylamanız gerekiyor.

BIOS ile İlgili Sorulan Bazı Sorular

Pek çok kullanıcı için değiştirilmesi bir kenara ziyaret edilmesi bile tehlikeli kabul edilen BIOS ve BIOS arayüzü ile ilgili bazı sorular sorulabiliyor. Bunlardan biri “BIOS güncellemesi ne işe yarar?” ya da “BIOS update nedir?” şeklindedir. BIOS yazılımının en son sürümüne yükseltilmesi işlemi olan BIOS güncellemesi; daha iyi donanım desteği, BIOS’taki hata düzeltmeleri ve çeşitli iyileştirmeler, ayrıca işlemci gibi birimlerin güvenlik yükseltmelerini sağlıyor. “Bilgisayarda BIOS nedir?” de kullanıcılar tarafından sıklıkla sorulan sorulardan biri oluyor. Yazının başlarında da belirtildiği gibi Temel Giriş Çıkış Sistemi anlamına gelen BIOS, bilgisayar donanımının ve işletim sisteminin etkileşimini sağlarken; işlemcinin, RAM’in, depolama birimlerinin ve diğer donanımların bilgisayar açıldığında nasıl ve ne zaman çalışacağını yönetiyor.

Siz de kapsamlı BIOS seçenekleri sunan ve performans bakımından üstün bilgisayarlar edinmek istiyorsanız, Atom Bilişim’in sizler için özel olarak sunduğu modelleri inceleyebilir, dilediğiniz ürünü, Atom Bilişim güvencesiyle satın alabilirsiniz.